بر آن وضع‌كردن بيرون از عدالتست . و از اين جهتست كه ميوه پيش از ظاهرشدن صلاح « 1 » آن نشايد فروختن ، هر چند كه مىفروشند . و بعضى ديكر روايت كرده‌اند ، كه : عثمان بن حنيف « 2 » جون سواد را مساحت كرد و بپيمود ، بهر جريبى از انكورستان ، ده درم وضع كرد ، و تعيين نمود . و بر هر جريبى از نخلستان پنج درهم ، و بهر جريبى از قصب « 3 » شش درهم . و روايتى ديكر آنست كه : او بهر جريبى آبادان و خراب يكدرهم و يك قفيز « 4 » تعيين كرد ، و بر هر جريبى بجز از مؤنت « 5 » و اخراجات . و بر جريب رطبه « 6 » پنج درهم و پنج قفيز . و بر جريب درخت ده درم و ده قفيز . و درين روايت نخلستان ذكر نكرده‌اند . و در حديثى ديكر آمده است ، كه : او درخت خرما را مساحت نكرد ، جهت معاونت و تقويت رعيّت بكذاشت ، و بر جريب انكورستان ده درم معيّن كردانيد . و بر جريب رطبه شش درهم ، و بر جريب كنجيد پنج درهم ، و بر جريب خضريّات « 7 » از : تره و پياز و سير ، و غير آن سه درهم . و بر جريب پنبه پنج درهم . و بر زمين خراب نامعمور هيچ تعيين نكرد ؛ هر جند كه آب بذان ميرسيد . و وظيفهء خراج سواد بمساحت و دستور او ، به مبلغ صد هزار هزار برسيد .

--> ( 1 ) . ظاهرشدن صلاح ، ترجمهء تحت اللفظى اصطلاح « بدوّ الصلاح » است ، كه در كتابهاى زكات فقه اسلامى آمده است ، و مقصود از آن رسيدن ميوهء بر درخت مىباشد . ( 2 ) . در أصل : خنيف . ( 3 ) . قصب : نى ، نىزار . ( 4 ) . قفيز : يكى از واحدهاى اندازه‌گيرى وزن در دورانهاى پيشين بوده است ، كه امروزه منسوخ شده ، و در مقدار وزن آن هم - به تفاوت كشورها و شهرها - اختلاف شده است ، و معدل وزن آن را به واحدهاى امروزى مىتوان برابر 16 كيلوگرم دانست . ( 5 ) . مؤنت : مخارج زندگى ساليانه . ( 6 ) . احتمالا مقصود زمينهاى جاليزكارى شده باشد . ( 7 ) . خضريات : سبزى .